location  Δουκίσσης Πλακεντίας 51-55 & Λαρίσης, Αμπελόκηποι  phone  2106465118   call 24 6937647218   envelope  info@mavroeidi-psychologos.gr

Η διεκδικητική συμπεριφορά, ο ευθύς και ειλικρινής τρόπος της έκφρασης των συναισθημάτων, των σκέψεων, των επιθυμιών και των αναγκών μας αποτελεί σημαντικό παράγοντα στη διαμόρφωση ισότιμων διαπροσωπικών σχέσεων. Η έκφραση των απόψεών μας με τρόπο σαφή και ξεκάθαρο βελτιώνει την επικοινωνία μας με τους άλλους ανθρώπους και μας βοηθά να διαμορφώσουμε μια καλή εικόνα εαυτού.

Η άλλη όψη της διεκδικητικής συμπεριφοράς είναι η συμβολή της στην ανάπτυξη της ικανότητάς μας να «ακούμε» και να σεβόμαστε τις επιθυμίες, τις ανάγκες, τα συναισθήματα και τις απόψεις των άλλων. Η επικοινωνία μας διέπεται από την αρχή «έχω το ίδιο δικαίωμα με τους άλλους να εκφράζω και να ικανοποιώ τις ανάγκες μου» και «τόσο οι δικές μου όσο και οι ανάγκες των άλλων είναι εξίσου σημαντικές ακόμα και αν έρχονται σε σύγκρουση μεταξύ τους».

Στην επικοινωνία μας με τους άλλους ανθρώπους, συχνά δυσκολευόμαστε στην έκφραση και την υποστήριξη των επιθυμιών ή των αναγκών μας, ειδικά όταν πιστεύουμε ότι ο συνομιλητής μας θα διαφωνήσει,θα δυσαρεστηθεί ή θα θυμώσει μαζί μας.

Με αφορμή διάφορες χρονικές συγκυρίες (π.χ. τα γενέθλιά μας, το νέο έτος, το καλοκαίρι, το Σεπτέμβριο), πολλοί από εμάς δεσμευόμαστε σε στόχους που επιθυμούμε να πραγματοποιήσουμε και τους οποίους τελικά δεν ικανοποιούμε. Το κείμενο αυτό προτείνει κάποιους τρόπους οι οποίοι μπορεί να φανούν χρήσιμοι στην προσπάθεια της επίτευξης των στόχων μας. Αρχικά, αφού αποφασίσουμε και καταγράψουμε τους στόχους μας, καλό θα ήταν να αξιολογήσουμε αν είναι εφικτοί ή όχι. Σε αυτή την αξιολόγηση των στόχων θα μας βοηθήσουν οι παρακάτω ερωτήσεις:

• είναι συγκεκριμένοι;
• η επίτευξή τους εξαρτάται από εμένα;
• πώς μπορώ να ξέρω ότι τα πηγαίνω καλά ως προς την επίτευξή των στόχων μου;

Η αϋπνία είναι μια κατάσταση η οποία ταλαιπωρεί πάρα πολλούς ανθρώπους. Οι συνέπειες της συχνά είναι αρκετά σοβαρές καθώς το άτομο την επόμενη μέρα νιώθει εξαντλημένο, χωρίς ενεργητικότητα και διάθεση, ευερέθιστο. Το ίδιο το άτομο αξιολογεί αυτή την κατάσταση ως δυσάρεστη και ενοχλητική με αποτέλεσμα,στην προσπάθειά του να αντιμετωπίσει την αϋπνία του, να την επιτείνει. Διαμορφώνεται έτσι ένας φαύλος κύκλος κατά τον οποίο το άγχος εμποδίζει την έλευση του ύπνου και η αϋπνία αυξάνει το άγχος. Για την αϋπνία ευθύνονται σχεδόν αποκλειστικά ψυχολογικοί παράγοντες και κυρίως το άγχος και η κατάθλιψη. Ένα άτομο εμφανίζει αϋπνία όταν:

• Αντιμετωπίζει δυσκολίες στο να αποκοιμηθεί

• Έχει πολλές αφυπνίσεις κατά τη διάρκεια της νύχτας οι οποίες συνοδεύονται από δυσκολία στην έλευση του ύπνου

Ο όρος τελειοθηρία ή τελειομανία περιγράφει την επιθυμία και την προσπάθεια του ατόμου για επίτευξη όσο το δυνατό υψηλότερης επίδοσης, η οποία συνοδεύεται από αυστηρά κριτήρια αξιολόγησης της επίδοσης αυτής. Με άλλα λόγια το άτομο όχι μόνο θέτει υψηλά κριτήρια επίδοσης αλλά ταυτόχρονα τα κριτήρια αυτά χαρακτηρίζονται από αυστηρότητα, υπερβολή και ακαμψία.

Το άτομο με τελειομανία έχει χάσει τον αυθορμητισμό του, δεν διασκεδάζει συχνά, αναλώνεται σε πολλές ώρες εργασίας και η σχέση του με τον εαυτό του διέπεται από τις υψηλές απαιτήσεις που ο ίδιος έχει θέσει. Ο κυρίαρχος φόβος του ατόμου είναι ο φόβος της αποτυχίας, ο οποίος, αντίθετα από αυτό που θα περίμενε κανείς, εδραιώνεται και γίνεται πιο ισχυρός, όσο το άτομο πετυχαίνει τους υψηλούς στόχους που θέτει και «κερδίζει» τον θαυμασμό των άλλων. Η σκέψη που ακολουθεί συνήθως την «επιτυχία» είναι «τώρα τα κατάφερα, κανείς όμως δεν με διαβεβαιώνει ότι θα τα καταφέρω και στο μέλλον.

Από το βιβλίο The new handbook of cognitive therapy tecniques (Mc Mullin, 2000) μερικές προτάσεις για πιο ρεαλιστικές σκέψεις!

• Μπορώ να είμαι ευτυχισμένος / η ακόμα και αν δεν πηγαίνουν όλα καλά.

• Μπορώ να απολαμβάνω τη ζωή μου ακόμα και αν δεν είχα ευτυχισμένη παιδική ηλικία.

• Μπορώ να συγχωρέσω τον εαυτό μου για τα λάθη που έκανα στο παρελθόν.

• Οι πραγματικοί κίνδυνοι είναι σχεδόν πάντα εξωτερικοί. Καμιά σκέψη ή συναίσθημα δε μπορεί να με βλάψει.

1. Ο τρόπος σκέψης επηρεάζει τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά

2. Ο τρόπος σκέψης μπορεί να ελεγχθεί και να τροποποιηθεί

3. Οι αλλαγές στον τρόπο σκέψης μπορούν να επιφέρουν τις επιθυμητές αλλαγές στο συναίσθημα και στη συμπεριφορά.

Tο Γνωσιακό – Συμπεριφοριστικό μοντέλο ψυχοθεραπείας υποστηρίζει ότι ο τρόπος με τον οποίο σκεφτόμαστε είναι υπεύθυνος για τη βίωση πολύ έντονων αρνητικών συναισθημάτων όταν αντιμετωπίζουμε δύσκολες και δυσάρεστες καταστάσεις στη ζωή μας.

Ο τρόπος με τον οποίο σκέφτεται κάποιος είναι αποτέλεσμα μάθησης η οποία προκύπτει από τις προηγούμενες εμπειρίες του καθώς και από τις επιδράσεις της οικογένειας και της κοινωνίας στην οποία ζει.

Ο τρόπος σκέψης κάποιες φορές μπορεί να μην είναι λειτουργικός ή ρεαλιστικός και να οδηγεί το άτομο σε προβληματικές συμπεριφορές. Εφόσον το άτομο έχει μάθει να σκέφτεται με τον συγκεκριμένο τρόπο, μπορεί μέσω μιας νέας διαδικασίας μάθησης (π.χ. σε μια θεραπευτική διαδικασία) να αλλάξει αυτόν τον τρόπο σκέψης και να μάθει έναν πιο λειτουργικό-ρεαλιστικό, με αποτέλεσμα να τροποποιήσει ανάλογα και την συμπεριφορά του. Ο ρεαλιστικός τρόπος σκέψης δεν σημαίνει απαραίτητα θετικός τρόπος σκέψης.

Με τον όρο "επίλυση προβλήματος" αναφερόμαστε στις γνωστικές εκείνες διαδικασίες οι οποίες συμμετέχουν στον εντοπισμό, στην ανάλυση και στην επίλυση καθημερινών προβλημάτων. Στόχος της γνωστικής αυτής διαδικασίας είναι η επιλογή και η εφαρμογή της καλύτερης δυνατής λύσης που ταιριάζει στην εκάστοτε περίσταση.
Οι δεξιότητες που αναπτύσσουμε για την επίλυση προβλημάτων συνήθως είναι αυτές οι οποίες στο παρελθόν κρίθηκαν ως οι πιο κατάλληλες και οι πιο επαρκείς.

Τι γίνεται όμως όταν οι δεξιότητες αυτές δεν είναι αποτελεσματικές στην επίλυση ενός νέου προβλήματος;

Παρακάτω παρουσιάζονται με σύντομο τρόπο τα βήματα που μπορούμε να ακολουθήσουμε για επιτυχή επίλυση προβλημάτων.

Βήμα 1ο: Εντοπίζω και περιγράφω το πρόβλημα. Αν και φαίνεται ότι το πρώτο βήμα είναι αυτονόητο, πολλές φορές η αδυναμία καθορισμού του προβλήματος ευθύνεται και για την αποτυχία στην επίλυσή του. Έτσι, το βήμα αυτό είναι απαραίτητο και σημαντικό καθώς θα κατευθύνει τις προσπάθειές μας προς στην σωστή κατεύθυνση. Π.χ. "τι χρειάζεται να κάνω για να αυξήσω κατά πέντε ώρες το χρόνο που περνώ με το παιδί μου μέσα στην εβδομάδα;" αντί του πιο γενικού και αόριστου: "θέλω να περνώ περισσότερο χρόνο με το παιδί μου".

Η αποτελεσματικότητα της γνωσιακής συμπεριφορικής ψυχοθεραπείας για την κατάθλιψη έχει υποστηριχθεί από πλήθος ερευνών. Βασικός στόχος της θεραπείας είναι ο θεραπευόμενος να αποκτήσει επίγνωση των δυσλειτουργικών –αρνητικών προτύπων σκέψης και συμπεριφοράς και να μάθει να σκέφτεται με έναν περισσότερο ρεαλιστικό και βοηθητικό τρόπο. Τρεις είναι οι βασικές αρχές του γνωσιακού συμπεριφορικού μοντέλου θεραπείας:

Ο τρόπος σκέψης είναι αυτός που επηρεάζει τα συναισθήματα μας και τη συμπεριφορά μας (και όχι οι καταστάσεις).

Μερικές φορές ο τρόπος με τον οποίο σκεφτόμαστε είναι αρνητικός-δυσλειτουργικός, δηλαδή δεν μας επιτρέπει να εξετάσουμε όλες τις παραμέτρους μιας κατάστασης και να οδηγηθούμε σε πιο ασφαλή ρεαλιστικά συμπεράσματα. Ο δυσλειτουργικός αυτός τρόπος σκέψης οδηγεί τόσο σε αρνητικά συναισθήματα όσο και σε αρνητικές-μη βοηθητικές συμπεριφορές.

 

location  Δουκίσσης Πλακεντίας 51-55 & Λαρίσης,
      Αμπελόκηποι, (στάση μετρό: Πανόρμου)

phone  2106465118   

call 24 6937647218

envelope  info@mavroeidi-psychologos.gr

Ακολουθήστε μας